|
BİLGİ EDİNME
HAKKI
Kanun Numarası : 4982
Kabul Tarihi : 9/10/2003
Yayımlandığı R.Gazete : Tarih : 24/10/2003 Sayı: 25269
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
Madde 1- Bu Kanunun amacı; demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan
eşitlik, tarafsızlık ve açıklık ilkelerine uygun olarak kişilerin bilgi
edinme hakkını kullanmalarına ilişkin esas ve usulleri düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2- Bu Kanun; kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu
niteliğindeki meslek kuruluşlarının faaliyetlerinde uygulanır. 1.11.1984
tarihli ve 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun
hükümleri saklıdır.
Tanımlar
Madde 3- Bu Kanunda geçen;
a) Kurum ve kuruluş: Bu Kanunun 2 nci maddesinde geçen ve kapsama dahil
olan bilgi edinme başvurusu yapılacak bütün makam ve mercileri,
b) Başvuru sahibi: Bu Kanun kapsamında bilgi edinme hakkını kullanarak
kurum ve kuruluşlara başvuran gerçek ve tüzel kişileri,
c) Bilgi: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları kayıtlarda yer alan bu
Kanun kapsamındaki her türlü veriyi,
d) Belge: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları bu Kanun kapsamındaki
yazılı, basılı veya çoğaltılmış dosya, evrak, kitap, dergi, broşür, etüt,
mektup, program, talimat, kroki, plân, film, fotoğraf, teyp ve video
kaseti, harita, elektronik ortamda kaydedilen her türlü bilgi, haber ve
veri taşıyıcılarını,
e) Bilgi veya belgeye erişim: İstenen bilgi veya belgenin niteliğine
göre, kurum ve kuruluşlarca, başvuru sahibine söz konusu bilgi veya
belgenin bir kopyasının verilmesini, kopya verilmesinin mümkün olmadığı
hâllerde, başvuru sahibinin bilgi veya belgenin aslını inceleyerek not
almasına veya içeriğini görmesine veya işitmesine izin verilmesini,
f) Kurul: Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunu,
İfade eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkı ve Bilgi Verme Yükümlülüğü
Bilgi
edinme hakkı
Madde 4- Herkes bilgi
edinme hakkına sahiptir. Türkiye`de ikamet eden yabancılar ile Türkiye`de
faaliyette bulunan yabancı tüzel kişiler, isteyecekleri bilgi kendileriyle
veya faaliyet alanlarıyla ilgili olmak kaydıyla ve karşılıklılık ilkesi
çerçevesinde, bu Kanun hükümlerinden yararlanırlar. Türkiye`nin taraf
olduğu uluslararası sözleşmelerden doğan hak ve yükümlülükleri saklıdır.
Bilgi verme
yükümlülüğü
Madde 5- Kurum ve kuruluşlar, bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki
her türlü bilgi veya belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi
edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli
idarî ve teknik tedbirleri almakla yükümlüdürler.
Bu Kanun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren diğer kanunların bu Kanuna
aykırı hükümleri uygulanmaz.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Bilgi
Edinme Başvurusu
Başvuru usulü
Madde 6- Bilgi edinme başvurusu, başvuru sahibinin adı ve soyadı,
imzası, oturma yeri veya iş adresini, başvuru sahibi tüzel kişi ise tüzel
kişinin unvanı ve adresi ile yetkili kişinin imzasını ve yetki belgesini
içeren dilekçe ile istenen bilgi veya belgenin bulunduğu kurum veya
kuruluşa yapılır. Bu başvuru, kişinin kimliğinin ve imzasının veya yazının
kimden neşet ettiğinin tespitine yarayacak başka bilgilerin yasal olarak
belirlenebilir olması kaydıyla elektronik ortamda veya diğer iletişim
araçlarıyla da yapılabilir.
Dilekçede, istenen bilgi veya belgeler açıkça belirtilir.
İstenecek bilgi veya
belgenin niteliği
Madde 7- Bilgi edinme
başvurusu, başvurulan kurum ve kuruluşların ellerinde bulunan veya
görevleri gereği bulunması gereken bilgi veya belgelere ilişkin olmalıdır.
Kurum ve kuruluşlar,
ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya da analiz neticesinde
oluşturulabilecek türden bir bilgi veya belge için yapılacak başvurulara
olumsuz cevap verebilirler.
İstenen bilgi veya belge, başvurulan kurum ve kuruluştan başka bir yerde
bulunuyorsa, başvuru dilekçesi bu kurum ve kuruluşa gönderilir ve durum
ilgiliye yazılı olarak bildirilir.
Yayımlanmış veya
kamuya açıklanmış bilgi veya belgeler
Madde 8- Kurum ve
kuruluşlarca yayımlanmış veya yayın, broşür, ilân ve benzeri yollarla
kamuya açıklanmış bilgi veya belgeler, bilgi edinme başvurularına konu
olamaz. Ancak, yayımlanmış veya kamuya açıklanmış bilgi veya belgelerin ne
şekilde, ne zaman ve nerede yayımlandığı veya açıklandığı başvurana
bildirilir.
Gizli bilgileri
ayırarak bilgi veya belge verme
Madde 9- İstenen bilgi
veya belgelerde, gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler
ile açıklanabilir nitelikte olanlar birlikte bulunuyor ve bunlar
birbirlerinden ayrılabiliyorsa, söz konusu bilgi veya belge, gizlilik
dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler çıkarıldıktan sonra
başvuranın bilgisine sunulur. Ayırma gerekçesi başvurana yazılı olarak
bildirilir.
Bilgi veya belgeye
erişim
Madde 10- Kurum ve
kuruluşlar, başvuru sahibine istenen belgenin onaylı bir kopyasını
verirler.
Bilgi veya belgenin niteliği gereği kopyasının verilmesinin mümkün
olmadığı veya kopya çıkarılmasının aslına zarar vereceği hâllerde, kurum
ve kuruluşlar ilgilinin;
a) Yazılı veya basılı belgeler için, söz konusu belgenin aslını
incelemesi ve not alabilmesini,
b) Ses kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları dinleyebilmesini,
c) Görüntü kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları
izleyebilmesini, Sağlarlar.
Bilgi veya belgenin
yukarıda belirtilenlerden farklı bir şekilde elde edilmesi mümkün ise,
belgeye zarar vermemek koşuluyla bu olanak sağlanır.
Başvurunun yapıldığı kurum ve kuruluş, erişimine olanak sağladığı bilgi
veya belgeler için başvuru sahibinden erişimin gerektirdiği maliyet tutarı
kadar bir ücreti bütçeye gelir kaydedilmek üzere tahsil edebilir.
Bilgi veya belgeye
erişim süreleri
Madde 11- Kurum ve
kuruluşlar, başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye erişimi on beş iş
günü içinde sağlarlar. Ancak istenen bilgi veya belgenin, başvurulan kurum
ve kuruluş içindeki başka bir birimden sağlanması; başvuru ile ilgili
olarak bir başka kurum ve kuruluşun görüşünün alınmasının gerekmesi veya
başvuru içeriğinin birden fazla kurum ve kuruluşu ilgilendirmesi
durumlarında bilgi veya belgeye erişim otuz iş günü içinde sağlanır. Bu
durumda, sürenin uzatılması ve bunun gerekçesi başvuru sahibine yazılı
olarak ve onbeş iş günlük sürenin bitiminden önce bildirilir. 10 uncu
maddede belirtilen bilgi veya belgelere erişim için gereken maliyet
tutarının idare tarafından başvuru sahibine bildirilmesiyle onbeş iş
günlük süre kesilir. Başvuru sahibi onbeş iş günü içinde ücreti ödemezse
talebinden vazgeçmiş sayılır.
Başvuruların
cevaplandırılması
Madde 12- Kurum ve
kuruluşlar, bilgi edinme başvurularıyla ilgili cevaplarını yazılı olarak
veya elektronik ortamda başvuru sahibine bildirirler. Başvurunun
reddedilmesi hâlinde bu kararın gerekçesi ve buna karşı başvuru yolları
belirtilir.
İtiraz usulü
Madde 13- Bilgi edinme
istemi 16 ve 17 nci maddelerde öngörülen sebeplerle reddedilen başvuru
sahibi, yargı yoluna başvurmadan önce kararın tebliğinden itibaren on beş
gün içinde Kurula itiraz edebilir. Kurul, bu konudaki kararını otuz iş
günü içinde verir. Kurum ve kuruluşlar, Kurulun istediği her türlü bilgi
veya belgeyi on beş iş günü içinde vermekle yükümlüdürler.
Kurula itiraz, başvuru sahibinin idarî yargıya başvurma süresini
durdurur.
Bilgi Edinme
Değerlendirme Kurulu
Madde 14- Bilgi edinme
başvurusuyla ilgili yapılacak itirazlar üzerine, 16 ve 17 nci maddelerde
öngörülen sebeplere dayanılarak verilen kararları incelemek ve kurum ve
kuruluşlar için bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin olarak
kararlar vermek üzere; Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu oluşturulmuştur.
Kurul; birer üyesi
Yargıtay ve Danıştay genel kurullarının kendi kurumları içinden
önerecekleri ikişer aday, birer üyesi ceza hukuku, idare hukuku ve anayasa
hukuku alanlarında profesör veya doçent unvanına sahip kişiler, bir üyesi
Türkiye Barolar Birliğinin baro başkanı seçilme yeterliliğine sahip
kişiler içinden göstereceği iki aday, iki üyesi en az genel müdür
düzeyinde görev yapmakta olanlar ve bir üyesi de Adalet Bakanının önerisi
üzerine bu Bakanlıkta idarî görevlerde çalışan hâkimler arasından Bakanlar
Kurulunca seçilecek dokuz üyeden oluşur.
Kurul üyeliğine
önerilen adayların muvafakatları aranır.
Kurul Başkanı, kurul üyelerince kendi aralarından seçilir.
Kurul, en az ayda bir defa veya ihtiyaç duyulduğu her zaman Başkanın
çağrısı üzerine toplanır.
Kurul üyelerinin görev süreleri dört yıldır. Görev süresi sona erenler
yeniden seçilebilirler. Görev süresi dolmadan görevinden ayrılan üyenin
yerine aynı usule göre
seçilen üye, yerine seçildiği üyenin görev süresini tamamlar. Yeni
seçilen Kurul göreve başlayıncaya kadar önceki Kurul görevine devam eder.
Kurul üyelerine
10.2.1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri saklı kalmak
kaydıyla fiilen görev yaptıkları her gün için uhdesinde kamu görevi
bulunanlara (1000), uhdesinde kamu görevi bulunmayanlara ise (2000)
gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak
miktarda huzur hakkı ödenir. Bu ödemelerde damga vergisi hariç herhangi
bir kesinti yapılmaz.
Kurul, belirleyeceği konularda komisyonlar ve çalışma grupları
kurabilir; ayrıca gerekli gördüğü takdirde, ilgili bakanlık ile diğer
kurum ve kuruluşların ve sivil toplum
örgütlerinin temsilcilerini bilgi almak üzere toplantılarına katılmaya
davet edebilir.
Kurulun sekretarya hizmetleri Başbakanlık tarafından yerine getirilir.
Kurulun görev ve çalışmalarına ilişkin esas ve usuller Başbakanlıkça
hazırlanarak yürürlüğe konulacak bir yönetmelikle düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi
Edinme Hakkının Sınırları
Yargı denetimi
dışında kalan işlemler
Madde 15- Yargı denetimi dışında kalan idarî işlemlerden kişinin çalışma
hayatını ve mesleki onurunu etkileyecek nitelikte olanlar, bu Kanun
kapsamına dahildir. Bu şekilde sağlanan bilgi edinme hakkı işlemin yargı
denetimine açılması sonucunu doğurmaz.
Devlet sırrına
ilişkin bilgi veya belgeler
Madde 16- Açıklanması hâlinde Devletin emniyetine, dış ilişkilerine,
millî savunmasına ve millî güvenliğine açıkça zarar verecek ve niteliği
itibarıyla Devlet sırrı olan gizlilik dereceli bilgi veya belgeler, bilgi
edinme hakkı kapsamı dışındadır.
Ülkenin ekonomik
çıkarlarına ilişkin bilgi veya belgeler
Madde 17- Açıklanması ya da zamanından önce açıklanması hâlinde, ülkenin
ekonomik çıkarlarına zarar verecek veya haksız rekabet ve kazanca sebep
olacak bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
İstihbarata
ilişkin bilgi veya belgeler
Madde 18- Sivil ve askerî istihbarat birimlerinin görev ve
faaliyetlerine ilişkin bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Ancak, bu bilgi ve belgeler kişilerin çalışma hayatını ve meslek onurunu
etkileyecek nitelikte ise, istihbarata ilişkin bilgi ve belgeler bilgi
edinme hakkı kapsamı içindedir.
İdarî
soruşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler
Madde 19- Kurum ve kuruluşların yetkili birimlerince yürütülen idarî
soruşturmalarla ilgili olup, açıklanması veya zamanından önce açıklanması
hâlinde;
a) Kişilerin özel hayatına açıkça haksız müdahale sonucunu doğuracak,
b) Kişilerin veya soruşturmayı yürüten görevlilerin hayatını ya da
güvenliğini tehlikeye sokacak,
c) Soruşturmanın güvenliğini tehlikeye düşürecek,
d) Gizli kalması gereken bilgi kaynağının açığa çıkmasına neden olacak
veya soruşturma ile ilgili benzeri bilgi ve bilgi kaynaklarının temin
edilmesini güçleştirecek,
Bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Adlî soruşturma
ve kovuşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler
Madde 20- Açıklanması veya zamanından önce açıklanması hâlinde;
a) Suç işlenmesine yol açacak,
b) Suçların önlenmesi ve soruşturulması ya da suçluların kanunî yollarla
yakalanıp kovuşturulmasını tehlikeye düşürecek,
c) Yargılama görevinin gereğince yerine getirilmesini engelleyecek,
d) Hakkında dava açılmış bir kişinin adil yargılanma hakkını ihlâl
edecek,
Nitelikteki bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
4.4.1929 tarihli ve 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu,
18.6.1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu, 6.1.1982
tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ve diğer özel kanun
hükümleri saklıdır.
Özel hayatın
gizliliği
Madde 21- Kişinin izin verdiği hâller saklı kalmak üzere, özel hayatın
gizliliği kapsamında, açıklanması hâlinde kişinin sağlık bilgileri ile
özel ve aile hayatına, şeref
ve haysiyetine, meslekî ve ekonomik değerlerine haksız müdahale
oluşturacak bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır.
Kamu yararının gerektirdiği hâllerde, kişisel bilgi veya belgeler, kurum
ve kuruluşlar tarafından, ilgili kişiye en az yedi gün önceden haber
verilerek yazılı rızası alınmak koşuluyla açıklanabilir.
Haberleşmenin
gizliliği
Madde 22- Haberleşmenin gizliliği esasını ihlâl edecek bilgi veya
belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Ticarî sır
Madde 23- Kanunlarda ticarî sır olarak nitelenen bilgi veya belgeler
ile, kurum ve kuruluşlar tarafından gerçek veya tüzel kişilerden gizli
kalması kaydıyla sağlanan ticarî ve malî bilgiler, bu Kanun kapsamı
dışındadır.
Fikir ve sanat
eserleri
Madde 24- Fikir ve sanat eserlerine ilişkin olarak yapılacak bilgi
edinme başvuruları hakkında ilgili kanun hükümleri uygulanır.
Kurum içi
düzenlemeler
Madde 25- Kurum ve kuruluşların, kamuoyunu ilgilendirmeyen ve sadece
kendi personeli ile kurum içi uygulamalarına ilişkin düzenlemeler
hakkındaki bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkının kapsamı dışındadır.
Ancak, söz konusu düzenlemeden etkilenen kurum çalışanlarının bilgi edinme
hakları saklıdır.
Kurum içi görüş,
bilgi notu ve tavsiyeler
Madde 26- Kurum ve kuruluşların faaliyetlerini yürütmek üzere, elde
ettikleri görüş, bilgi notu, teklif ve tavsiye niteliğindeki bilgi veya
belgeler, kurum ve kuruluş tarafından aksi kararlaştırılmadıkça bilgi
edinme hakkı kapsamındadır.
Bilimsel, kültürel, istatistik, teknik, tıbbî, malî, hukukî ve benzeri
uzmanlık alanlarında yasal olarak görüş verme yükümlülüğü bulunan kişi,
birim ya da kurumların görüşleri, kurum ve kuruluşların alacakları
kararlara esas teşkil etmesi kaydıyla bilgi edinme istemlerine açıktır.
Tavsiye ve
mütalaa talepleri
Madde 27- Tavsiye ve mütalaa talepleri bu Kanun kapsamı dışındadır.
Gizliliği
kaldırılan bilgi veya belgeler
Madde 28- Gizliliği kaldırılmış olan bilgi veya belgeler, bu Kanunda
belirtilen diğer istisnalar kapsamına girmiyor ise, bilgi edinme
başvurularına açık hâle gelir.
BEŞİNCİ
BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Ceza hükümleri
Madde 29- Bu Kanunun uygulanmasında ihmâli, kusuru veya kastı bulunan
memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında, işledikleri fiillerin genel
hükümler çerçevesinde ceza kovuşturması gerektirmesi hususu saklı kalmak
kaydıyla, tâbi oldukları mevzuatta yer alan disiplin cezaları uygulanır.
Bu Kanunla erişilen bilgi ve belgeler ticarî amaçla çoğaltılamaz ve
kullanılamaz.
Rapor
düzenlenmesi
Madde 30- Kurum ve kuruluşlar, bir önceki yıla ait olmak üzere;
a) Kendilerine yapılan bilgi edinme başvurularının sayısını,
b) Olumlu cevaplanarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan başvuru
sayısını,
c) Reddedilen başvuru sayısı ve bunların dağılımını gösterir istatistik
bilgileri,
d) Gizli ya da sır niteliğindeki bilgiler çıkarılarak ya da bu
nitelikteki bilgiler ayrılarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan
başvuru sayısını,
e) Başvurunun reddedilmesi üzerine itiraz edilen başvuru sayısı ile
bunların sonuçlarını,
Gösterir bir rapor hazırlayarak, bu raporları her yıl Şubat ayının
sonuna kadar Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna gönderirler. Bağlı,
ilgili ve ilişkili kamu kurum ve kuruluşları raporlarını bağlı, ilgili ya
da ilişkili oldukları bakanlık vasıtasıyla iletirler. Kurul, hazırlayacağı
genel raporu, söz konusu kurum ve kuruluşların raporları ile birlikte her
yıl Nisan ayının sonuna kadar Türkiye Büyük Millet Meclisine gönderir. Bu
raporlar takip eden iki ay içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığınca kamuoyuna açıklanır.
Yönetmelik
Madde 31- Bu Kanunun uygulanması ile ilgili esas ve usullerin
belirlenmesine ilişkin yönetmelik, Kanunun yayımını takip eden altı ay
içinde Başbakanlık tarafından hazırlanarak Bakanlar Kurulunca yürürlüğe
konulur.
Yürürlük
Madde 32- Bu Kanun yayımı tarihinden itibaren altı ay sonra yürürlüğe
girer.
Yürütme
Madde 33- Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
|